พูดถึง ปลา "กอง" หลายคนอาจแปลกใจว่ามีการค้นพบปลาชนิดใหม่หรืออย่างไร แต่สำหรับ ผู้ที่คลุกคลีอยู่ในวงการด้านการประมง ก็อาจเข้าใจว่า มันคือกัปกริยาของปลาอย่างหนึ่ง ขณะที่ผสมพันธุ์วางไข่ตามธรรมชาติ โดยปลาเพศผู้และเพศเมียจะเวียนว่ายเคล้าเคลียรวมกันเป็นฝูงใหญ่ นับเป็นจำนวนพันถึงหลาย ๆ พันตัว ในขณะผสมพันธุ์ปลาทุกตัว จะรวมกันเป็นกลุ่มเป็นก้อนและเบียดเสียดยัดเยียดกัน จนตัวที่อยู่ด้านบนตัวจะลอยพ้นน้ำ ซึ่งอาการแบบนี้เอง ที่ชาวบ้านเรียกว่า ปลา "กอง"

             พบเห็นบริเวณลำน้ำมาง บ้านสบมาง ตำบลภูฟ้า อำเภอบ่อเกลือ และเขตอนุรักษ์พันธุ์สัตว์น้ำบ้านสบยาว ต.เมืองจัง กิ่ง อ.ภูเพียง โดยทราบข้อมูลมาคร่าว ๆ ว่า ประมาณเดือนมกราคม - เดือนมีนาคม ของทุกปี ซึ่งส่วนใหญ่ จะมีปลาจำนวนมากมารวมตัวกันเป็นฝูงใหญ่ เพื่อผสมพันธุ์กับบริเวณหาดของลำน้ำ โดยได้มีปลาจำนวนมาก เดินทางมาชุมนุมกัน บริเวณหาดน้ำตื้น ๆ ที่มีความลึกเพียง 3-5 เซนติเมตร เท่านั้น ปลาทุกตัวกระตือรือร้นที่จะผสมพันธุ์กัน โดยฝูงปลาจะหลั่งไหลกันขึ้นมาบนหาด  อย่างไม่ขาดสาย และรู้สึกเหน็ดเหนื่อยในการผสมพันธุ์ มีบางตัวถึงกลับกระโดดขึ้นมาบนฝั่ง จนกระทั่งเวลาผ่านไป ปลาทุกตัวก็จากไป โดยทิ้งไว้เฉพาะไข่ ที่ได้รับการผสมกับน้ำเชื้อเรียบร้อยแล้ว เกลื่อนท้องน้ำ ซึ่งเป็นไข่ประเภทจม คะเนด้วยตาเปล่าจำนวนไข่ปลาน่าจะมากกว่า 1 ล้านฟองขึ้นไป

             สำนักงานประมงน้ำจืดจังหวัด ได้ทำการรวบรวมไข่ปลาบางส่วน เพื่อนำมาฟักและอนุบาล ฯ พบว่าไข่ปลา มีอัตราการฟักถึง 83 เปอร์เซ็นต์ จากการเก็บตัวอย่างปลามาวิเคราะห์ พบว่าเป็นปลาในสกุล (genus) Hypsibarbus ชนิด (Species) Vernayi ชาวบ้านในพื้นที่เรียกปลาชนิดนี้ว่าปลาปีกแดง เป็นปลาขนาดกลาง เมื่อโตเต็มที่มีขนาดประมาณ 700 - 1,000 กรัม มีลักษณะคล้ายกับปลาตะเพียนขาว คือ มีลักษณะแบบข้าง ลำตัวมีสีเงินวาว แต่ด้านปลายของขอบเกล็ดบริเวณลำตัวเป็นสีดำ ครีบทุกครีบมีสีส้มออกแดง โดยเฉพาะครีบหู ครีบท้อง และ ครีบก้น มีสีแดงค่อนข้างเข้ม


ปลาตะพาก หรือปลาปีกแดง

ชื่อสามัญ -
ชื่อวิทยาศาสตร์  Hypsibarbus vernayi

             ลักษณะทั่วไป มีรูปร่างคล้ายปลาตะเพียนขาวและอยู่ในสกุลเดียวกัน โดยทั่วไปจะมีลำตัวสีเหลืองทอง บริเวณส่วนหลัง จะมีสีเข้มเป็นสีน้ำเงินอมเขียว ครีบหลังและครีบหางสีส้มแกมเขียว ครีบท้องสีส้ม หรือสีเหลือง เมื่อถึงฤดูผสมพันธ์ ปลาตะพากทั้งตัวผู้ และตัวเมียจะเวียนว่ายเคล้าเคลียรวมกันเป็นฝูงใหญ่นับเป็นจำนวนพัน จำนวนหมื่น ในขณะผสมพันธ์ ปลาทุกตัวจะรวมกัน เป็นกลุ่มเป็นก้อน และเบียดเสียดยัดเยียดกันจนตัวที่อยู่ด้านบน ตัวจะลอยอยู่พ้นน้ำ อาการเช่นนี้ชาวบ้านเรียกว่า "ปลากอง" คือ ปลามารวมกองกันอยู่ในบริเวณเดียวกัน

ปลา "กอง" ที่เมืองน่าน
วิวัฒน์ ปรารมภ์
หัวหน้าสถานีประมงน้ำจืดจังหวัดน่าน